Powrót Kuomintangu do władzy na Tajwanie
 |
|
|
|
Najważniejsze pytania i odpowiedzi dotyczące zaprzysiężenia nowego prezydenta Tajwanu Ma Ying-jeou i możliwych konsekwencji dla stosunków tajwańsko-chińskich. Kim jest Ma Ying-jeou? 58-letni Ma Ying-jeou, urodzony w Hongkongu absolwent Uniwersytetu w Nowym Jorku i Uniwersytetu Harvarda, rozpoczął swoją karierę polityczną na początku lat 80-tych jako osobisty sekretarz ówczesnego prezydenta Chianga Ching-kuo. W 1984 roku jako najmłodsza w historii osoba został wicesekretarzem generalnym Partii Nacjonalistycznej (Kuomintangu). W latach 1991-93 był wiceprzewodniczącym Rady Spraw Kontynentalnych (Mainland Affairs Council) – agencji rządu tajwańskiego odpowiedzialnej za kreację i realizację polityki wobec Chińskiej Republiki Ludowej. W latach 1993-96 był ministrem sprawiedliwości, a w latach 1998-2006 – burmistrzem stolicy Tajpej.
W 2005 roku Ma Ying-jeou został przewodniczącym Kuomintangu i jako kandydat tej partii zwyciężył w wyborach prezydenckich 22 marca 2008 roku, pokonując Franka Hsieha z rządzącej Demokratycznej Partii Progresywnej (DPP) stosunkiem głosów 58%-42%. 20 maja 2008 roku Ma został zaprzysiężony na prezydenta, przejmując funkcję głowy państwa od Chen Shui-biana, który piastował ją przez poprzednie 8 lat.
Jakie są oczekiwania co do polityki chińskiej Ma Ying-jeou?
Ma Ying-jeou zamierza odejść od polityki Chen Shui-biana, która akcentowała odrębność Tajwanu i doprowadziła do kryzysu politycznego w stosunkach z władzami w Pekinie, od zawsze uważającymi Tajwan za nierozłączną część terytorium Chin. W przemówieniu inauguracyjnym 20 maja Ma podkreślił „wspólne chińskie dziedzictwo” i zaapelował o zerwanie ze „złośliwą konkurencją i marnotrawstwem zasobów” i rozpoczęcie nowego okresu współpracy.
Wśród priorytetów nowego prezydenta znajduje się rozwój więzi ekonomicznych i komunikacyjnych między Chinami kontynentalnymi a Tajwanem poprzez złagodzenie restrykcji w przepływie ludzi i pieniędzy, co ma pomóc w przywróceniu szybszego tempa wzrostu gospodarki wyspy. Ma chce m.in. wprowadzenia już w lipcu bezpośrednich weekendowych połączeń lotnicznych nad Cieśniną Tajwańską, a w dalszym okresie połączeń codziennych, podczas gdy aktualnie realizowane są jedynie loty czarterowe w okresach świątecznych. Ma stara się również o chińskie inwestycje, zamierzając zezwolić Chińczykom na kupno nieruchomości na wyspie, a także zamierza wypromować Tajwan jako destynację turystyczną dla obywateli ChRL, proponując porozumienie zezwalające 3 tysiącom chińskich turystów dziennie na wjazd do Tajwanu. W dalszej przyszłości Ma Ying-jeou zakłada nawet ustanowienie wspólnego rynku między ChRL a Tajwanem.
Ma Ying-jeou akcentuje praktyczny, ekonomiczny wymiar stosunków między ChRL a Tajwanem, ale bardzo ważna jest też oferta wznowienia dialogu w kwestiach politycznych, który podczas 8-letnich rządów Chen Shui-biana uległ całkowitemu zamrożeniu. Uznając niemożliwość wzajemnego uznania się de iure przez obie strony, a zarazem podkreślając, że nie można zaprzeczać egzystencji drugiej strony, Ma proponuje Pekinowi podjęcie rozmów na zasadzie osiągniętego w 1992 roku consensusu w sprawie zasady „jednych Chin”, który pozwala każdej ze stron na jej własną interpretację. Celem rozmów podjętych na takiej podstawie miałoby być wynegocjowanie formalnego porozumienia pokojowego. Ma chciałby również zawrzeć bilateralne porozumienie, które zredukowałoby ryzyko przypadkowych incydentów zbrojnych w Cieśninie Tajwańskiej.
Mimo prawdopodobnego postępu w kwestiach politycznych scenariusz zjednoczenia Chin wydaje się jednak w tej chwili nieprawdopodobny. 15 maja w wywiadzie dla agencji prasowej „Associated Press” Ma podkreślił, że jakkolwiek Tajwańczycy dążą do intensyfikacji interakcji gospodarczych z ChRL, to zjednoczenie Chin będzie bardzo trudne do zrealizowania w tym pokoleniu, dopóki w ChRL utrzymuje się aktualny system polityczny. Jak powiedział w przemówieniu inauguracyjnym, dalsze kroki Chin w kierunku „wolności, demokracji i prosperity dla wszystkich ludzi” są warunkiem „długoterminowego pokojowego rozwoju stosunków w Cieśninie.” Za kwintesencję polityki chińskiej Ma można uznać przedstawioną już wcześniej formułę „trzech nie”: nie dla niepodległości, nie dla zjednoczenia, nie dla użycia siły.
Potencjalną kwestią sporną jest dążenie Tajwanu do poszerzenia możliwości działania na arenie międzynarodowej. Ma Ying-jeou co prawda zamierza porzucić tzw. dyplomację dolarową, polegającą na „kupowaniu” uznania międzynarodowego biedniejszych państw, którą ostatnio skompromitowało zdefraudowanie 30 milionów dolarów przeznaczonych na pozyskanie Papui Nowej Gwinei, lecz chce uzyskać możliwość uczestniczenia Tajwanu w pracach ważnych instytucji międzynarodowych. Oczywiście Pekin konsekwentnie się temu sprzeciwia: przykładem jest podjęta 19 maja przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) po raz 12. z rzędu decyzja o odrzuceniu wniosku Tajwanu o przyznanie statusu obserwatora organizacji.
Jak Pekin przyjął zwycięstwo wyborcze Ma Ying-jeou?
Pekin dawał wyrazy satysfakcji z odsunięcia znienawidzonej DPP od władzy na Tajwanie już od momentu, gdy Kuomintang 12 stycznia 2008 roku zwyciężył w wyborach parlamentarnych. 4 marca prezydent ChRL Hu Jintao zaoferował Tajwanowi równoprawne negocjacje na każdy temat pod warunkiem zaakceptowania zasady „jednych Chin”, aczkolwiek przypomniał też, że Pekin uznaje „działania niepodległościowe Tajwanu” za główne zagrożenie dla suwerenności narodowej i integralności terytorialnej Chin.
Po marcowym zwycięstwie wyborczym Ma Ying-jeou doszło do intensyfikacji kontaktów dwustronnych. W połowie kwietnia na chińskiej wyspie Hajnan podczas Boao Forum doszło do spotkania wiceprezydenta-elekta Tajwanu Vincenta Siew z Hu Jintao i był to kontakt na najwyższym szczeblu między oboma stronami od podziału Chin w 1949 roku. Po swoim powrocie Siew oświadczył, że obaj przywódcy osiągnęli porozumienie co do wznowienia dwustronnego dialogu. Pod koniec kwietnia w Pekinie z Hu Jintao spotkał się honorowy przewodniczący Kuomintangu Lien Chan. 17 maja Kuomintang ogłosił, że zaproszenie Pekinu do złożenia wizyty przyjął aktualny przewodniczący partii Wu Poh-hsiung; jego 6-dniowy pobyt w Chinach będzie pierwszą w historii podróżą lidera tajwańskiej partii rządzącej na kontynent i rozpocznie się 26 maja.
Na lepszą atmosferę w Cieśninie Tajwańskiej wpłynęła też szybka reakcja Tajwanu na katastrofalne trzęsienie ziemi w Chinach – już 13 maja, w dzień po kataklizmie, odchodzący prezydent Chen Shui-bian zadeklarował gotowość wsparcia akcji ratowniczo-rekonstrukcyjnej, a 15 maja do Chengdu, stolicy prowincji Sichuan, dotarł pierwszy w historii bezpośredni lot z pomocą humanitarną z Tajwanu do Chin. Tajwański przewoźnik China Airlines, którego Boeing 747-400 dostarczył 110 ton zaopatrzenia do Chengdu, uznał to za „kamień milowy” w stosunkach tajwańsko-chińskich i dowód „miłości i troski o Chiny” po stronie Tajwańczyków.
Jak Ma zamierza wpłynąć na kształt stosunków tajwańsko-amerykańskich?
W wywiadzie dla niemieckiej agencji prasowej DPA z 11 kwietnia Ma Ying-jeou powiedział, że poprzedni rząd nadwątlił wzajemne zaufanie między Tajwanem i USA, i to mimo tego, że George W. Bush jest jednym z najbardziej przychylnych Tajwanowi prezydentów amerykańskich. Według Ma winę za taki stan rzeczy ponoszą dążenia poprzedniego prezydenta Tajwanu Chen Shui-biana do jednostronnej zmiany status quo w Cieśninie Tajwańskiej, co poważnie zaniepokoiło tak Pekin jak i Waszyngton.
Wychodząc z założenia, że Chiny są dla Tajwanu wielką szansą, ale też zagrożeniem z powodu militaryzacji Cieśniny Tajwańskiej, Ma Ying-jeou podkreśla kluczowe znaczenie tradycyjnie bliskich stosunków z USA w sferze bezpieczeństwa i zamierza szybko przywrócić ich normalny stan. W wywiadzie dla DPA Ma oświadczył również, że wydatki na obronę narodową Tajwanu wzrosną, tak aby ponownie przekroczyły poziom 3% wydatków budżetowych. Nowy prezydent chce m.in. finalizacji zaproponowanego w zeszłym roku zakupu 66 amerykańskich samolotów myśliwskich F-16. Jesli ta warta ponad 3 miliardy dolarów umowa dojdzie do skutku, należy spodziewać się ostrych protestów Pekinu.
Artykuł zaczerpnięty : http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/artykul,130,Powrot_Kuomintangu_do_wladzy_na_Tajwanie_-_q_and_a.html
